Bệnh Viêm Tai Giữa

 

Bệnh Viêm Tai Giữa

Bs. Serge

 

*Credit to Oi Vietnam

 

benh-viem-tai-giua.png

 

  Phía sau màng nhĩ có một khoảng trống gọi là tai giữa. Có thể tưởng tượng tai giữa giống như thùng đàn guitar hay violin là một buồng cộng hưởng đóng vai trò khuếch đại âm thanh. Qúa trình nhận tín hiệu âm thanh của tai hiểu đơn giản như sau: âm thanh truyền vào tai sẽ đi qua màng nhĩ và được khuếch đại tại tai giữa sau đó qua hệ thống xương nhỏ với nhiệm vụ truyền tín hiệu âm thanh đến tai trong và cuối cùng là đến não.

Viêm tai giữa:


  Tai giữa được nối với khoang mũi bằng một lỗ thông nhỏ - thuộc đường hô hấp trên, trong trường hợp bị viêm tại đây sẽ xuất hiện dịch nhầy và mủ.  Viêm nhiễm trên có thể xảy ra ở tai giữa và làm các mô bị căng phồng do sưng hoặc dịch nhầy và tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi gây tình trạng viêm tai giữa.

 

  Viêm tai giữa khá phổ biến ở trẻ em vì cấu tạo các bộ phận của trẻ đều nhỏ hơn so với người lớn nên nếu tình trạng viêm nhiễm xảy ra, lỗ nhỏ nối khoang mũi và tai giữa sẽ dễ bị nghẽn hơn. Tai giữa của chúng ta không phải là một không gian vô trùng do vậy nó dễ dàng bị lây viêm nhiễm từ các hốc mũi và miệng, dẫn đến cảm giác đau, có áp lực và khó chịu ở tai.

 

Nguyên nhân gây bệnh:

 

  Bệnh thường gây ra bởi một số loại vi khuẩn. Trong đó nguy hiểm hơn cả là Haemophilus Influenzae từng gây nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe trẻ em. Hiện nay, trẻ em sẽ được tiêm vắc xin HIB để chủng ngừa vi khuẩn trên.

 

Vắc xin phòng bệnh:
 
  Vắc xin HIB rất khó tạo ra. Các protein Haemophilus đơn lẻ không thể tạo ra phản ứng miễn dịch mạnh. Vì vậy, một phương pháp tiêm chủng khác đã được sử dụng để kích thích hệ miễn dịch của cơ thể hoạt động hiệu quả hơn. Để làm được điều này, các nhà nghiên cứu đã kết hợp Haemophilus với một loại protein tạo ra từ các mần bệnh không liên quan như bạch hầu - có tác động mạnh mẽ với hệ miễn dịch. Vắc xin cho thấy hiệu quả tích cực trong chống lại vi khuẩn Haemophilus. Ngày nay, tỉ lệ nhiễm trùng Haemophilus hầu như bằng không.

 

  Tuy nhiên, việc chủng ngừa không đem lại hiệu quả với vi khuẩn thứ 2 nằm trong danh sách thường gây viêm tai giữa: phế cầu khuẩn (pneumococcus). Phế cầu khuẩn có rất nhiều chủng, điều đó có nghĩa là không loại vắc xin đơn lẻ nào có thể chống lại tất cả các chủng tồn tại. Có khoảng 10 chủng phế cầu khuẩn thì phổ biến hơn cả vì vậy vắc xin có tác dụng trên khoảng 10 chủng trên đã có thể được xem là có hiệu quả.

 

  Việc chủng ngừa là vô cùng cần thiết và có hiệu quả trong giảm tỉ lệ mắc bệnh viêm tai giữa bởi vì tiêm chủng có khả năng chống lại vi khuẩn Haemophius và chống lại phế cầu khuẩn ở một mức độ nào đó. Đồng thời tiêm phòng thì đơn giản hơn so với điều trị các triệu chứng bệnh.

 

Điều trị:

  Trong quá trình điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn, các mạch máu sẽ đóng vai trò vận chuyển kháng sinh đến vị trí viêm nhiễm. Tuy nhiên, do tai giữa là một không gian kín không có các mạch máu nên chúng ta không thể điều trị viêm tai giữa theo cách thông thường được.

 

  Việc tìm ra một kháng sinh đủ mạnh để tiêu diệt được vi khuẩn trong điều kiện phòng thí nghiệm là không đủ. Thực tế, chúng ta cần dùng một liều lượng cao hơn và phải đảm bảo không gây độc. Các kháng sinh họ Penicillin và dẫn xuất amoxycillin, cefuroxime,... có đặc tính an toàn cao cho phép chúng ta tăng liều lượng một cách đáng kể mà không gây tác dụng phụ. Do đó, chúng thường được kê cho trẻ em. Tuy nhiên, kháng cầu khuẩn, có thể kháng kháng sinh họ penicillin một cách dễ dàng khiến cho việc điều trị viêm tai giữa khó khăn hơn.

 

  Trong thời gian đầu của bệnh, lượng vi khuẩn còn thấp, thuốc liều cao hoặc kháng sinh sẽ được sử dụng. Nếu các kháng sinh đơn giản không mang lại hiệu quả chúng ta cần tăng liều lượng hoặc sử dụng một loại khác hiệu quả hơn. Nhưng do vấn đề đã nêu ở trên, tai giữa là một không gian kín nên các phương pháp điều trị có thể không phát huy được tác dụng. Thời gian nhiễm bệnh càng kéo dài, tình trạng tạo mủ và các dịch trong tai sẽ càng nặng thêm khiến bệnh nhân cảm thấy đua, khó chịu và có thể mất phương hướng.

 

  Cơ thể chúng ta có một cơ chế tự nhiên để kiểm soát việc nhiễm trùng tai. Trong cấu tạo tai giữa gồm một màng nhỏ hình tam giác - giống như một ngõ an toàn có cấu trúc yếu hơn các phần còn lại. Khi tai giữa xuất hiện áp lực, ngõ an toàn này sẽ vỡ ra tạo một lỗ thông để mủ cũng như các chất dịch thoát ra ngoài mà không gây tổn hại đến chức năng của tai. Sau đó màng này sẽ tự động liền lại mà không cần bất cứ hỗ trợ y tế nào.

 

Bệnh viêm tai giữa ở trẻ em:

  Việc nhìn thấy mủ chảy ra từ tai trẻ sẽ khiến bố, me lo lắng. Nhưng trên thực tế, đó là dấu hiệu tốt, bé sẽ cảm thấy dễ chịu hơn vì áp lực tai đã biến mất. Lúc này việc đến gặp bác sĩ chuyên khoa Tai - Mũi - Họng  không thật sự cần thiết. Phụ huynh nên đưa bé đến gặp bác sĩ sau khi đã sử dụng kháng sinh mà tình trạng bệnh vẫn không thuyên giảm. Lúc này, phẫu thuật để tạo lỗ thủng và lấy mũ sẽ được tiến hành.  Sau khi đã loại bỏ hết mủ, bé không cần sử dụng thêm kháng sinh.

 

  Điều trị viêm tai giữa sẽ khiến bệnh nhân dù là trẻ em hay người lớn thấy đau vì màng nhĩ của chúng ta rất mỏng và nhạy cảm nên khi có bất cứ tác động nào sẽ được cảm nhận rất rõ. Tuy nhiên, quá trình này diễn ra trong thời gian rất ngắn và sau đó không hề có bất cứ đau đớn nào khác. Việc khó khăn nhất, chính là giữ cho bé không quấy khóc khi đưa dụng cụ phẫu thuật vào tai.

 

  Hệ thống miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện vì vậy không thể tạo ra kháng thể tốt nhất để chống lại viêm nhiễm. Đặc biệt là trẻ em dưới 2 tuổi. Giai đoạn sau 2 hoặc 3 tuổi, khả năng nhiễm khuẩn Haemophilus Influenzae và phế cầu sẽ giảm. Với trẻ lớn hơn và người trưởng thành cơ thể sẽ tự hình thành kháng thể để chống viêm nhiễm từ vi khuẩn vì hệ miễn dịch đã hoàn thiện. Đó là lí do vì sao nên tiêm ngừa HIB và phế cầu khuẩn ở giai đoạn sớm của trẻ đồng thời bảo vệ trẻ khỏi bệnh viêm tai giữa.

 

Biến chứng của bệnh:

  Bệnh viêm tai giữa nếu không được điều trị có thể mang lại các biến chứng. Trong đó nghiêm trọng nhất là viêm màng não, áp xe não. Đây là những biến chứng không đáng có vì hiện nay kháng sinh cũng như các biện pháp y tế điều trị bệnh viêm tai giữa đều mang lại hiệu quả tích cực. Nếu hệ miễn dịch cũng như kháng sinh không kịp thời kiểm soát thì quá trình viêm nhiễm có thể lan đến não. Đến giai đoạn này việc điều trị sẽ trở nên rất phức tạp và cần có các can thiệp y tế đặc biệt. Tình trạng vi khuẩn kháng kháng sinh đang phát triển mạnh mẽ nên việc tiêm ngừa được khuyến khích thay cho việc đợi đến khi mắc bệnh rồi mới dùng kháng sinh để điều trị.

 

  Việc chủng ngừa không thể bảo vệ chúng ta hoàn toàn khỏi bệnh viêm tai giữa nhưng có thể giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như các tác dụng phụ của bệnh. Và phòng bệnh luôn luôn tốt hơn chữa bệnh.

 

Dr_Jonathan-Halevy.jpg

Bác Sĩ Serge Gradstein

Nhi Khoa, Bệnh Truyền Nhiễm

Với hơn ba mươi năm kinh nghiệm trong lĩnh vực y khoa, vị bác sĩ người Pháp này bắt đầu gia nhập Family Medical Practice từ tháng 1 năm 2012. Trước đó, ông chủ yếu nghiên cứu và làm việc tại Paris và Israel.

Bs. Serge tốt nghiệp Đại Học Rene Descartes Paris 5, sau đó là bác sĩ nội trú nhi tại Đại Học Kaplan, Israel và là bác sĩ nội trú chuyên khoa bệnh truyền nhiễm tại Đại Học Soroka, Israel. Ông có thể nói tiếng Israel, tiếng Pháp và tiếng Anh.

 

 Xem thêm danh sách các bác sĩ tại đây

Khác: