Các Vấn Đề Về Kinh Nguyệt

Các Vấn Đề Về Kinh Nguyệt



ShutterStock-728013322.jpg

Một số phụ huynh gặp khó khăn trong việc giao tiếp với con gái của mình về vấn đề kinh nguyệt. Lần đầu tiên thấy kinh có thể làm cho trẻ hoảng sợ, đặc biệt là khi bé đang ở bên ngoài. Nhìn chung, nhận thức về kinh nguyệt nên được trang bị cho trẻ từ 9 tuổi để đảm bảo bé có sự chuẩn bị tâm lý. Nếu bé có bạn bè đã trải qua chu kì đầu tiên, đó là cơ hội tốt để bắt đầu cuộc trò chuyện, phụ huynh có thể hỏi những câu như: "Con nghĩ như thế nào về việc đó? Con có muốn nói về chuyện này không?" Ngoài ra phụ huynh cũng có thể bắt đầu câu chuyện qua những đoạn quảng cáo về băng vệ sinh hoặc tampons trên TV, hoặc đơn giản hơn là hỏi thẳng bé rằng bé đã biết gì về vấn đề này.

 

Bắt đầu chu kỳ kinh nguyệt là một trong những dấu hiệu của sự phát triển của bé gái. Kỳ kinh nguyệt đầu tiên có thể xảy ra cùng lúc với các thay đổi khác trong cơ thể như ngực phát triển hoặc bắt đầu xuất hiện lông ở mu và nách. Hầu hết các bé gái bắt đầu kỳ kinh đầu tiên trong độ tuổi từ 12 đến 13 tuổi, tuy nhiên một số bé sẽ xuất hiện kinh nguyệt sớm hơn từ 9 đến 15. Nếu đến 16 tuổi mà vẫn chưa thấy kinh, phụ huynh nên đưa bé đến gặp bác sĩ để kiểm tra. Một số vấn đề như căng thẳng, tập thể dục cường độ cao, ăn uống không đầy đủ, sụt cân, béo phì, hoặc mất cân bằng hóc môn cũng là các nguyên nhân thường thấy khi trẻ bị trễ kinh.

 

Các vấn đề cơ bản

Kỳ kinh nguyệt là gì?

Kỳ kinh nguyệt là hiện tượng xảy ra mỗi tháng một lần, mỗi lần kéo dài khoảng vài ngày, hành kinh là biểu hiện của phần nội mạc tử cung và các sản phẩm của máu ra khỏi cơ thể qua âm đạo. Lượng máu được thải ra tùy thuộc vào cơ địa của mỗi người, thường trong vài ngày đầu tiên của kỳ kinh máu sẽ ra nhiều nhất. Kỳ kinh có thể kéo dài từ 1 đến 8 ngày, trung bình là 5 ngày.

 

Trước và trong kỳ kinh thường sẽ xuất hơn những cơn đau bụng, còn gọi là đau bụng kinh. Việc thay đổi nội tiết tố cũng có thể gây trữ nước ở một số bộ phận trên cơ thể, gây đau và căng tức ngực, vùng bụng có thể bị dày lên một chút trước khi kỳ kinh đến. Đau đầu, mệt mỏi và tâm trạng thay đổi nhẹ cũng là các triệu chứng phổ biến trước kỳ kinh. Các triệu chứng có thể nặng hơn, được gọi là "hội chứng tiền kinh nguyệt" hoặc "căng thẳng tiền kinh nguyệt".

 

Khi các triệu chứng xảy ra, nó có thể làm ảnh hưởng đến sinh hoạt ngày thường của trẻ, ví dụ như các bé gái sẽ không muốn đến trường, không muốn vận động, hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cũng như tâm lý của trẻ.

 

Hormones

Cơ quan nhỏ nằm ở phần bụng dưới của phụ nữ được gọi là buồng trứng. Buồng trứng nằm ở hai bên của tử cung. Buồng trứng sẽ tạo ra các Hormones ở nữ giới khi đến tuổi dậy thì, gây ra những thay đổi ở lớp niêm mạc tử cung, từ đó tạo ra kinh nguyệt.

 

Chu kỳ kinh nguyệt là khoảng thời gian tính từ ngày đầu tiên xuất hiện kinh nguyệt cho đến ngày bắt đầu kỳ kinh nguyệt tiếp theo. Trung bình một chu kỳ kinh nguyệt thường là 28 ngày, tuy nhiên tùy một số người có thể dao động từ 24 đến 35 ngày.

 

Trong suốt chu kỳ kinh nguyệt, sẽ có nhiều thay đổi xảy ra với cơ thể được kiểm soát bởi các Hormones.

 

Có hai loại Hormone chính ở nữ giới kích hoạt kinh nguyệt là estrogen và progesterone, hàm lượng hai loại hormone này sẽ thay đổi trong suốt kỳ kinh. Trong nửa đầu chu kỳ, estrogen tăng và làm cho lớp niêm mạc dày lên. Việc rụng trứng sẽ xảy ra vào khoảng giữa chu kỳ (khoảng 14 ngày sau ngày bắt đầu kỳ kinh). Rụng trứng là việc đưa trứng vào ống dẫn trứng (các ống nối buồng trứng với tử cung).

 

Trong nửa sau của chu kỳ, sau khi trứng rụng, progesterone tăng lên, làm thành tử cung dày lên để sẵn sàng nhận trứng đã được thụ tinh. Nếu trứng không được thụ tinh, hàm lượng progesterone và estrogen sẽ giảm, thành niêm mạc tử cung sẽ rụng ra và chu kỳ mới bắt đầu.

 

Các triệu chứng của kinh nguyệt

Nhìn chung, nếu có những điểm bất thường so với các triệu chứng và dấu hiệu kể trên, chị em phụ nữ nên đi khám bác sĩ. Một số biến chứng thường gặp trong kỳ kinh là các cơn đau nhiều, nặng và kinh nguyệt không đều.

 

Kinh nguyệt không đều

Hiện tượng kinh nguyệt không đều thường phổ biến trong vòng 1-2 năm đầu tiên sau khi bắt đầu thấy kinh. Các bé gái ở tuổi thanh thiếu niên trong giai đoạn này thường không tạo ra trứng trong mỗi chu kỳ (chu kỳ không rụng trứng) do sự mất cân bằng hóc môn. Vì sự mất cân bằng đó, trứng không được giải phóng, chu kỳ không thể kéo dài đúng 28 ngày. Tuy nhiên sau đó mọi thứ sẽ dần cân bằng lại, chu kỳ rụng trứng sẽ lại là 14 ngày sau khi bắt đầu kỳ kinh, và nếu trứng không được thụ tinh, chu kỳ mới lại bắt đầu.

Nếu kỳ kinh vẫn bất thường sau hai năm đầu, hoặc nếu bé vẫn ra máu khi vẫn chưa đến kỳ, phụ huynh nên đưa bé đến khám bác sĩ.

 

Mất kinh

Mang thai là nguyên nhân thường thấy nhất của tình trạng mất kinh. Ngoài ra còn có nhiều nguyên nhân khác như căng thẳng, giảm cân, tập thể dục quá nhiều và các vấn đề về nội tiết như Hội chứng đa nang buồng trứng hoặc bệnh tuyến giáp.

 

Rong kinh

Đây là tình trạng hoàn toàn bình thường. Kỳ kinh nguyệt sẽ kéo dài hơn, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hàng ngày và gây ra nhiều vấn đề. Về y học, kỳ kinh nguyệt được xem là nhiều hơn bình thường nếu lượng máu được thải ra quá nhiều, thấm ướt quần áo hoặc giường ngủ, thường xuyên phải thay băng vệ sinh hoặc tampons, phải dùng loại băng vệ sinh to, đi kèm với các cục máu đông lớn, gây hạn chế các hoạt động cuộc sống bình thường vì chảy máu nặng.

Một số nguyên nhân của kinh nguyệt nhiều là u xơ tử cung, nhiễm trùng, thay đổi nội tiết tố, rối loạn đông máu (cần phải xem xét nếu trẻ bị kinh nguyệt nhiều ngay từ lần hành kinh đầu tiên) và trong nhiều trường hợp có các nguyên nhân vẫn chưa được làm rõ.

 

Chứng thống kinh

Trong kỳ kinh, những triệu chứng như đau bụng dưới, lưng và chân là bình thường ở phụ nữ, đặc biệt là trong những ngày đầu của kỳ kinh. Tuy nhiên có nhiều người bị đau nhiều hơn, được gọi là thống kinh, trong một số trường hợp, nguyên nhân chính của các cơn đau thống kinh thường không rõ ràng. Khi cơn đau trở nên nghiêm trọng hơn và dẫn đến ảnh hưởng đến các hoạt động thường ngày của bạn, bạn nên gặp bác sĩ để kiểm tra. Cũng có một số nguyên nhân khác là do nhiễm trùng, u xơ tử cung và lạc nội mạc tử cung. Các bác sĩ thường sẽ hỏi thêm một số triệu chứng khác như sốt hoặc tiết dịch âm đạo.

 

Một trong những nguyên nhân của chứng thống kinh là lạc nội mạc tử cung, là tình trạng các mô hoặc tế bào phát triển ở bên ngoài tử cung, thường xảy ra ở buồng trứng, ống dẫn trứng, ruột hoặc vị trí trước, sau và bên mặt tử cung, gây ra các cơn đau bụng kinh. Đôi khi lạc nội mạc tử cung còn có thể gây chày máu nhiều. Nếu được chẩn đoán mắc bệnh lạc nội mạc tử cung, các bác sĩ sẽ thảo luận và đưa ra một số phương án điều trị.

 

CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ KINH NGUYỆT Ở THANH THIẾU NIÊN

Kinh nguyệt là biểu hiện đầu tiên của giai đoạn dậy thì?

Không nhất thiết là kinh nguyệt, các biểu hiện của dậy thì có thể là sự phát triển lông mu, lông nách, mùi cơ thể, hoặc vú. Mỗi người sẽ có những biểu hiện khác nhau.

 

Ở độ tuổi nào thì nên sử dụng tampon?

Bạn có thể sử dụng nó ở bất kỳ độ tuổi nào, tuy nhiên nhiều trẻ ở độ tuổi thanh thiếu niên cảm thấy không thoải mái khi sử dụng nó. Độ tuổi này được khuyến khích nên bắt đầu làm quen bằng việc sử dụng băng vệ sinh trước. Tampons có nhiều loại và kích thước khác nhau, nên bắt đầu sử dụng loại nhỏ nhất trước. Loại lớn hơn có thể được dùng khi bạn đang trong những ngày nhiều kinh hoặc vào ban đêm. Cũng có thể kết hợp, sử dụng tampon khi đi bơi và băng vệ sinh vào những lúc khác.

 

Sử dụng tampon có tiện lợi hơn băng vệ sinh không?

Sử dụng tampon thuận tiện hơn băng vệ sinh, ví dụ khi đi bơi, vẫn có thể sử dụng tampon thay vì băng vệ sinh. Trong vài ngày đầu tiên của kỳ kinh, các bạn gái thường dùng băng vệ sinh vì nó cần được thay đổi thường xuyên, khi kỳ kinh giảm dần, có thể sử dụng tampon vì không cần phải thay nhiều lần. Hãy sử dụng loại nào bạn cảm thấy thoải mái nhất.

 

Có khả năng mang thai ngay trong kỳ kinh đầu tiên không?

Vẫn có khả năng mang thai trong kỳ kinh đầu tiên. Mặc dù như đã đề cập ở trên, trong 1-2 năm đầu của chu kỳ không phải ở chu kỳ nào trứng cũng rụng.

Có thể mang thai trong kỳ kinh không?

 

Vẫn có khả năng mang thai nếu quan hệ tình dục trong thời kì hành kinh. Tinh trùng có thể sống đến 5 ngày trong cơ thể bạn, nên nếu trứng rụng sớm và bạn có chu kỳ ngắn, bạn vẫn có khả năng mang thai.

 

Trầm cảm có phải là triệu chứng bình thường trong kỳ kinh?

Trầm cảm không phải là một triệu chứng thường thấy. Các triệu chứng thường gặp là khó chịu và mệt mỏi, nhưng trầm cảm có thể là dấu hiệu của hội chứng tiền kinh nguyệt nghiêm trọng. Bạn nên tìm đến hỗ trợ từ bác sĩ nếu bị trầm cảm trong kỳ kinh.

 

 

Dr Olivia Wyatt

Bác sĩ Olivia Claire Wyatt

Đa Khoa

Bác sĩ Olivia được sinh ra tại Nam Phi và lớn lên tại Botswana. Bác sĩ Olivia tốt nghiệp năm 2005 tại Trường Y Khoa St. George tại Grenada, sau đó cô tham gia thêm một khóa đào tạo hai năm tại Anh. Trước khi quay trở lại Châu Phi, Bs Olivia làm việc tại bệnh viện Southmead tại Bristol và bệnh viện Lister tại Hertfordshire.

 

Bác sĩ Olivia chuyển đến Việt Nam vào tháng 7 năm 2010 và bắt đầu làm việc tại FMP đến khi nghỉ thai sản vào năm 2012. Hiện nay cô là Bs Đa Khoa, làm việc bán thời gian tại FMP từ đầu năm 2017. Khi rảnh rỗi, Bs Olivia có sở thích đọc sách, Bs rất thích nấu ăn và là người ăn chay. Hiện nay cô đang trong quá trình lấy  bằng thạc sĩ về Sức khỏe Cộng đồng (MPH) tại trường Bệnh Nhiệt Đới London.

Xem thêm danh sách các bác sĩ tại đây

 

Khác: