Viêm Não Nhật Bản

 

VIÊM NÃO NHẬT BẢN

 

- BS. Trương Hoàng Quý -

 

 

 

Viêm Não Nhật Bản là bệnh lý nhiễm trùng thần kinh do virus viêm não Nhật Bản gây ra, thường gặp ở vùng nông thôn khu vực Châu Á Thái Bình Dương. Bệnh được lan truyền qua đường muỗi đốt, và có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm.

Virus Viêm Não Nhật Bản lây truyền qua vật trung gian là muỗi Culex. Loại muỗi này sinh sản ở những nơi nước đọng (ví dụ như ở ruộng lúa nước), vì thế khu vực nông thôn có tỉ lệ mắc bệnh cao hơn. Muỗi thường hoạt động mạnh vào chiều tối, đây là thời điểm dễ lây lan bệnh nhất. Heo và các loại thủy cầm được cho là các vật mang mầm bệnh, trong khi đó, con người là ký chủ cuối cùng bởi virus không thể lan truyền từ người sang người mà phải qua trung gian là muỗi đốt.

Ở khu vực khí hậu cận nhiệt đới, Viêm Não Nhật Bản tồn tại quanh năm, trong đó phổ biến nhất vào mùa hè - thu (từ tháng Ba tới tháng Mười hàng năm, trong đó mùa cao điểm là từ tháng Sáu đến tháng Chín)

Tỉ lệ mắc bệnh ở một số quốc gia có vùng dịch vào khoảng 5.4/100,000 trẻ ở độ tuổi 0 - 14 tuổi và 0.6/100,000  đối với người trên 15 tuổi. Các quốc gia đang phát triển có tỉ lệ tử vong do Viêm Não Nhật Bản lên đến 35%. Mỗi năm, trên thế giới có khoảng 10,000 ca tử vong vì căn bệnh này.

Dịch Viêm Não Nhật Bản ở Việt Nam

 

Tại Việt Nam, ca bệnh đầu tiên được ghi nhận vào năm 1952. Dịch có thể bùng phát trên toàn quốc, tuy nhiên hầu hết xuất hiện ở khu vực nông thôn Bắc Bộ, nơi người dân chủ yếu trồng lúa nước, rau quả và chăn nuôi lợn. Trước đây, ước tính có khoảng 2,000 đến 3,000 ca mắc viêm não mỗi năm, trong đó Viêm Não Nhật Bản chiếm khoảng 61.3%. Nhờ chương trình Tiêm Chủng Mở Rộng, trẻ em Việt Nam được tiêm vaccine ngừa Viêm Não Nhật Bản. Tính đến nay, chỉ còn khoảng 10 - 15% các ca viêm não do virus Viêm Não Nhật Bản gây ra.

Triệu chứng

 

Viêm Não Nhật Bản có nhiều triệu chứng, bao gồm sốt cao, đau đầu, nôn mửa và/hoặc đau cơ. Sau đó bệnh trở nặng hơn với các triệu chứng thần kinh như tình trạng tinh thần thay đổi, co giật, liệt mềm, thở gấp và dấu hiệu màng não.
 
Điều trị

 

Không có tác nhân chống virus nào có thể điều trị triệt để Viêm Não Nhật Bản. Phương pháp điều trị chủ yếu tập trung vào việc theo dõi áp lực màng não, bảo vệ đường thở và kiểm soát các cơn co giật.

Cách phòng tránh

 

Có thể phòng tránh Viêm Não Nhật Bản bằng cách tiêm vaccine, ngoài ra cần có các biện pháp diệt muỗi, chống muỗi và ngăn ngừa lây lan.

Tránh để muỗi cắn, đặc biệt vào ban đêm. Những người đang sinh sống hoặc đi du lịch tới vùng dịch nên mắc mùng khi đi ngủ và sử dụng các loại thuốc chống muỗi có chất diethyltoluamide (DEET). Nên mặc quần áo dài tay khi ra ngoài.

Vaccine
500x500_130381272490613165.jpg

 

Hiện nay có 4 chủng vaccine ngừa Viêm Não Nhật Bản. Liều lượng, thời gian tái chủng có thể tùy thuộc vào từng quốc gia và từng loại vaccine sử dụng. Ví dụ, theo lịch tiêm chủng tại Việt Nam sẽ gồm 3 mũi: mũi đầu tiên cho trẻ hơn 1 tuổi, mũi thứ hai tái chủng sau 1 - 2 tuần. Mũi thứ ba tái chủng 1 năm sau mũi thứ hai. Sau đó trẻ cần thực hiện tái chủng mỗi 3-4 năm một lần cho tới khi 15 tuổi.

Với người lớn: nếu đối tượng chưa từng tiêm vaccine Viêm Não Nhật Bản trong quá khứ, sẽ cần tiêm đủ 3 mũi như ở trẻ em. Trong trường hợp đã tiêm đầy đủ, đối tượng cần tái chủng thêm 1 mũi.

Không có tài liệu chứng minh vaccine chủng ngừa Viêm Não Nhật Bản có tác dụng trong bao lâu. Đối với người từ 17 tuổi trở lên, cần thực hiện chủng ngừa nếu đang ở khu vực có dịch và chưa tiêm vaccine này trong vòng 1 năm trở lại đây.

Bạn nên tư vấn với bác sĩ để được hướng dẫn lựa chọn loại vaccine chủng ngừa phù hợp.
 

BS. Trương Hoàng Quý

Nhi Khoa

 

Với hơn mười năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Nhi Khoa, Bs. Quý là bác sĩ Nhi Khoa có quốc tịch Việt Nam duy nhất tại Family Medical Practice, và chuyên về nội khoa, bệnh truyền nhiễm cũng như tư vấn dinh dưỡng và chủng ngừa. 

Bs. Quý theo học chuyên khoa Nhi tại Đại Học Y Hà Nội, sau đó tốt nghiệp bằng Thạc Sĩ Y Tế Công Cộng tại Đại Học Queensland, Úc.

 

Xem danh sách các bác sĩ Nhi tại đây

 

Khác: