Chuyển viện bằng đường hàng không

 

Chuyển viện qua đường hàng không

 

- BS. Rafi Kot -

 

*Credit to Vietcetera

 

 

Hãy thử tưởng tượng nếu bạn là một du khách nước ngoài chẳng may gặp vấn đề sức khỏe khi đang đi du lịch ở TP.HCM. Nhập viên xong, một nhóm các nhân viên mặc áo blu trắng bỗng tới thông báo rằng bạn sẽ được chuyển đến Thái Lan vì mục đích điều trị thích hợp hơn. Và rồi, bạn được đưa đến một bệnh viện tại Bangkok bằng máy bay cấp cứu chuyên dụng, nằm trong phòng bệnh tiện nghi và êm ái hơn. Chi phí phải trả cho dịch vụ chuyển viện này dao động trong khoảng 15.000–20.000 đô la Mỹ.

 

Hầu hết những chuyến bay như vậy được thực hiện không phải vì mục đích cấp cứu - và đã đóng góp vào ngành công nghiệp chuyển viện (medivac).

Dịch vụ chuyển viện bằng đường hàng không là ngành công nghiệp khổng lồ mang lại lợi nhuận hàng triệu đô la Mỹ. Theo các kiểm soát viên không lưu nội địa, mỗi ngày không phận Việt Nam đón ít nhất từ một đến hai chuyến bay chuyển viện quốc tế. Tương tự như các xe cứu thương truyền thống luôn được ưu tiên khi tham gia giao thông để kịp thời cứu người, các chuyến bay cứu thương cũng có quyền ưu tiên đáp/cất cánh tại các sân bay quốc tế. Việt Nam cũng không phải ngoại lệ. Chính quy trình an toàn này đã khiến ngành y tế gặp khó khăn lớn trong việc quản lí, vô tình biến Việt Nam trở thành thị trường béo bở cho các doanh nghiệp nước ngoài lợi dụng khai thác mà không cần đóng thuế. Đồng thời, chỉ số uy tín dịch vụ y tế Việt Nam cũng không được cải thiện, và nước ta vẫn bị coi là một quốc gia không có dịch vụ y tế chất lượng cao.

Để phát triển kinh doanh dịch vụ này, doanh nghiệp kinh doanh chuyển viện cần đáp ứng được hai điều. Thứ nhất, cần thuyết phục bệnh nhân rằng ở Việt Nam không có dịch vụ chăm sóc y tế nào đáng tin cậy; thứ hai, cho dù có chăng nữa, các dịch vụ này cũng không đạt chuẩn. Kết quả là doanh nghiệp có thể kiếm lời bằng cách thuyết phục các bệnh nhân nước ngoài chuyển viện, ngay cả khi bệnh nhân không rõ nguyên do vì sao. Hầu hết các bệnh nhân quyết định chuyển viện đơn giản chỉ vì người phụ trách ở bệnh viện nói rằng đó là cần thiết. Đồng thời, các bác sĩ trong nước cũng được hưởng hoa hồng khi giới thiệu dịch vụ medivac nên sẽ báo cho đơn vị vận chuyển cấp cứu đường hàng không ngay khi bệnh nhân đồng ý.

Loại hình kinh doanh này còn được đẩy mạnh hơn bằng việc bán “Giấy chuyển viện” cho khách du lịch, cho phép họ có “đủ điều kiện chuyển viện” nếu có vấn đề gì xảy ra. Thông thường, các công ty bảo hiểm đều có chính sách chi trả cho các ca medivac của khách hàng. Các ca bệnh thường được duyệt bởi các bác sĩ đang ngồi làm việc tại văn phòng cách xa hàng ngàn cây số. Dựa theo kinh nghiệm truyền tai từ các bác sĩ thời trước, mọi ca bệnh của người nước ngoài tại Việt Nam đều phải được điều trị tại nước ngoài. Vì thế, vấn đề chuyển viện quốc tế vẫn cứ tiếp diễn.

Tại Việt Nam, thị phần kinh doanh dịch vụ medivac phần lớn do một doanh nghiệp Thái Lan nắm giữ. Họ có các chuyến bay đều đặn hàng ngày, cung cấp dịch vụ trong lãnh thổ Việt Nam. Tuy nhiên, doanh nghiệp này không bị yêu cầu đóng thuế thu nhập. Điều này khiến Việt Nam thất thu hàng triệu đô-la Mỹ trong nhiều năm qua, đồng thời gây ra suy nghĩ sai lệch rằng bất cứ người nước ngoài nào không may bị bệnh tại Việt Nam đều phải sử dụng dịch vụ này.
    
Mọi người có thể thắc mắc rằng vì sao tôi khá tự tin khi cho rằng những trường hợp medivac này chẳng mấy khi liên quan đến cấp cứu. Trong vai trò giám đốc y khoa của Vietnam Airlines, đã từng thực hiện nhiều ca vận chuyển y tế từ đầu những năm 1980 đến nay, tôi có rất nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực chuyển viện quốc tế. Điều đáng nói là khi phòng khám chúng tôi có một ca cấp cứu nghiêm trọng - và THẬT SỰ cần tới dịch vụ vận chuyển cấp cứu đường hàng không - thì những nhà cung cấp này luôn từ chối thực hiện, viện cớ đây là những ca bệnh cực kì mạo hiểm. Tính đến nay, chúng tôi đã trở nên chuyên nghiệp hơn trong công tác chuyển viện qua đường hàng không, đã có thể tự đưa bệnh nhân chữa trị tại nước ngoài bằng máy bay thương mại do Vietnam Airlines cung cấp. Và chưa hề có trường hợp nào tử vong chỉ vì bệnh nhân không được vận chuyển ra nước ngoài chữa trị.

Một số chuyên viên chuyển viện hiện nay không được trang bị đầy đủ các thiết bị chuyên dụng. Tôi nhớ có lần, một chuyên viên từ công ty chuyển viện quốc tế đến từ Thái Lan ghé phòng khám chúng tôi để đón bệnh, mang theo một máy đo huyết áp phổ thông mua từ hiệu thuốc Boots! Khi đó, bệnh nhân đang phải mang trên người rất nhiều dây hỗ trợ, mà cô nhân viên đó chỉ mang theo thiết bị đo và nói rằng “Người này bây giờ là bệnh nhân của tôi”. Vào tháng trước, một ekip Thái Lan bị yêu cầu ra khỏi một bệnh viện tại Đà Nẵng vì không có trang thiết bị đúng chuẩn, tác phong chuẩn bị kém và chưa tìm hiểu trước tình trạng ca bệnh. Khi nhóm này tiếp nhận bệnh nhân, bệnh nhân suýt tử vong và phải quay trở lại nhập viện lần nữa. Những nhân viên đó đã xấu hổ rời khỏi bệnh viện. Tình trạng của nhiều bệnh nhân khi đến Bangkok còn xấu hơn nhiều so với lúc chưa được chuyển đi.

Những đội y tế này trên nguyên tắc không được phép ra khỏi máy bay vì họ không có giấy phép để thực hiện công tác y tế tại Việt Nam.

Lĩnh vực medivac thật sự đang bị lợi dụng kiếm lời ở Việt Nam. Nó ảnh hưởng đến uy tín Việt Nam trên phương diện sức khỏe y tế và đồng thời ảnh hưởng đến nguồn thu thuế Chính Phủ. Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ y tế trong nước nên ngăn chặn việc bệnh nhân tiếp xúc với những doanh nghiệp hoạt động không giấy phép tại nước ngoài, và chỉ  cho phép dịch vụ vận chuyển y tế cấp cứu được vận hành bởi những công ty trong nước được cấp giấy phép hành nghề theo luật pháp Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp trong nước có đủ kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm để thực hiện việc vận chuyển bệnh nhân một cách an toàn và luôn đặt lợi ích của bệnh nhân lên hàng đầu. Việc này khác hẳn với các doanh nghiệp kinh doanh y tế tại nước ngoài luôn khiến các du khách quốc tế lo sợ, vô tình gây tổn hại cho danh tiếng ngành y tế Việt Nam vì mục tiêu lợi nhuận riêng.

Dr_Rafi-Kot.jpg

BS. Rafi Kot

Tổng Giám Đốc kiêm Nhà Sáng Lập

Từ quê hương Tel Aviv đến Việt Nam vào năm 1988, Bs. Rafi tham gia một chương trình phi chính phủ thực hiện các dự án chăm sóc sức khỏe cho người dân tộc thiểu số tại miền Bắc Việt Nam, bao gốm Điện Biên Phủ và Ninh Bình. Năm 1994, ông thành lập phòng khám Family Medical Practice tại Hà Nội, sáu năm sau, phòng khám Tp.HCM được khai trương. Bs. Rafi chuyển đến định cư tại TP.HCM từ đó. Hệ thống phòng khám sau đó được mở rộng ra thêm 2 phòng khám nữa ở TP.HCM và 1 phòng khám tại Đà Nẵng. Năm 2016, FMP chính thức ra mắt Dịch Vụ *9999, dịch vụ điều phối cấp cứu lần đầu xuất hiện tại Việt Nam.

 

Khác: